Veel ouderen voldoen nog niet aan de landelijke norm. Hoewel (stimuleren van) bewegen bij ouderen vaak al bij andere (lokale) organisaties belegd is, promoten wij dit onderwerp indien nodig. Bewegen is niet zozeer een doel als wel een middel. Het heeft een positief effect op onder andere eenzaamheid, depressie, (risicofactoren van) vergeetachtigheid, vallen, fysieke gezondheid, pijnklachten, slaap en medicijngebruik (Bron: Kenniscentrum Sport & Bewegen).
Cijfers
In Gelderland-Zuid voldoet slechts 41% van de 65-plussers aan de beweegrichtlijn. Deze schrijft voor: minimaal 150 minuten per week matig intensieve inspanning, zoals wandelen of fietsen, verspreid over meerdere dagen. Daarnaast twee keer per week spier- en botversterkende activiteiten, gecombineerd met balansoefeningen.
Hoe ouder, hoe minder vaak inwoners de norm halen: bij 65- tot 74-jarigen bijna de helft (48%), bij 75-plussers nog maar een derde (32%).
Wat doen wij?
Hoewel het stimuleren van bewegen bij ouderen vaak al bij andere (lokale) organisaties ligt, zetten wij dit onderwerp waar nodig extra op de kaart. Als gezondheidsmakelaars ondersteunen wij lokale partners bij het opzetten van laagdrempelige, duurzame, betaalbare en collectieve beweegactiviteiten. Onze rol varieert van organiseren en faciliteren tot het aanvragen van subsidies en het borgen van initiatieven. Altijd passend bij onze visie.
Onze visie op bewegen
Sporten en bewegen zijn voor ons geen doel op zich, maar een krachtig middel om vitaal, gezond en zelfstandig te blijven. Gerichte beweegoefeningen en activiteiten helpen om valrisico te verminderen, langer boodschappen te doen, te blijven fietsen en mobiel te blijven.
Daarnaast heeft bewegen een positief effect op het geheugen en draagt het bij aan het vertragen van het verouderingsproces. Kortom: bewegen is essentieel voor een actieve en gezonde oude dag.
Sporten en bewegen vinden vaak plaats in groepsverband, waarbij er soms ook ruimte is voor een kop koffie na afloop. Zo wordt bewegen meer dan alleen fysieke activiteit: het biedt een daginvulling, stimuleert sociale contacten en helpt eenzaamheid tegen te gaan. Meedoen en ontmoeten zijn waardevolle neveneffecten die bijdragen aan welzijn en kwaliteit van leven.
Dé oudere bestaat natuurlijk niet. Elk mens is anders. Iemand met mobiliteitsproblemen en een klein budget heeft andere wensen en mogelijkheden op het gebied van bewegen dan een vitale senior die wekelijks naar de gym gaat. Kenniscentrum Sport maakt een onderverdeling in 4 groepen ouderen en pleit voor differentiatie in beweegaanbod. Dit sluit aan bij het fenomeen persona’s (Academische Werkplaats AMPHI) waar wij zelf ook onderzoek naar hebben gedaan.
Onze visie is dat sport en bewegen voor iedereen bereikbaar moet zijn. Dus betaalbaar, zonder drempels en langdurig. Een korte, eenmalige & dure cursus met moeilijke oefeningen zal, ook al effectief bewezen, minder zoden aan de dijk zetten dan terugkerend, wekelijks bewegen. Vandaar dat wij proberen om (natuurlijk) bewegen zo veel mogelijk in te bedden op plekken waar ouderen al komen. Zoals bij de dagbesteding of de wekelijkse inloop in het buurthuis. Zie ons voorbeeld over valpreventie.
Praktijkvoorbeelden
Onze aanpak om senioren in beweging te brengen.
- In West Betuwe is de GGD betrokken bij het stimuleren van laagdrempelige beweegactiviteiten voor senioren in de dorpskernen. Zo zijn er Vitaal-groepen gestart in onder andere Asperen, Rumpt en Opijnen. Het beweegaanbod voor senioren is beter in kaart gebracht en is voor inwoners (jong èn oud) vindbaar via een website Bewegen in West Betuwe.
- In de gemeente Nederbetuwe vallen alle activiteiten op het gebied van gezondheid, waaronder ook bewegen, onder de noemer ‘Gezond op Eigen Wijze’. Via dit platform wordt het beweegaanbod gecommuniceerd. Vanuit de GGD is de gezondheidsmakelaar betrokken bij de verdere ontwikkeling van Gezond op Eigen Wijze en werkt daarin samen met gemeente en uitvoeringsorganisaties zoals Welzijn en buurtsportcoaches. De speciale campagne Route 66 maakt onderdeel uit van Gezond op Eigen Wijze en heeft als doel meer bekendheid te geven aan het beweegaanbod voor alle inwoners, waaronder senioren.
- Bendefit is een campagne van Stichting Maas en Waal in Beweging, met als doel: samen fijn en gezond leven. Bendefit zet in op verbinden, ontmoeten, meer bewegen en gezonde voeding. Binnen deze pijlers ondersteunt Bendefit initiatieven in alle wijken en dorpen van de gemeente Druten. Een groot deel van de opgezette activiteiten richten zich op ouderen. Zoals Old Star tennis, de Beweegtuin, Bendefit in de Wijk en de Wandelcafé’s. Met deze inzet levert Bendefit in samenwerking met andere organisaties (waaronder de GGD) een belangrijke bijdrage aan het beleidsplan en gelijknamige uitvoeringsplan ‘Samen voor een gezonde toekomst’.
Onderzoek en advies
- Beweegtuinen: hoe krijg je mensen zover dat ze daadwerkelijk gebruik maken van de apparaten in de buitenruimte? In Millingen (Gemeente Berg & Dal) wordt door een grote groep senioren al jarenlang intensief gebruikt gemaakt van de Beweegtuin Millingen. Vanuit de GGD zijn wij hier intensief bij betrokken geweest. Wij hebben ook onderzoek gedaan naar het geheim van dit succes. In dit filmpje vertellen zij er zelf over.
- In de landelijke ketenaanpak valpreventie wordt gepleit voor het integreren van valpreventie in sportactiviteiten, in plaats van uitsluitend binnen de paramedische zorg. Vanuit de GGD hebben wij meegedacht in een klankbordcommissie van VeiligheidNL over de opleidingseisen voor sportaanbieders, om deze integratie mogelijk te maken.