16 december 2021

Prik-en seksaccidenten en de GGD

Als er bloed van een ander persoon in een wond komt, kunnen er virussen overgedragen worden, bijvoorbeeld hepatitis B-virus (HBV), hepatitis C-virus (HCV) of het Humaan Immunodeficiëntie Virus (hiv). Dat kan gebeuren als iemand zich prikt of snijdt aan een bebloed voorwerp zoals een naald, maar ook bij een mensenbeet. Alle prik, bijt, snij en spataccidenten vallen onder het protocol prikaccidenten.
Bij een seksaccident, bijvoorbeeld als een condoom scheurt, is er daarnaast ook nog een kans op andere seksueel overdraagbare aandoeningen (SOA) of zwangerschap. De behandeling bestaat uit vaccinatie tegen hepatitis B, antibiotica of PEP (postexpositieprofylaxe) als er een kans is op hiv.

Prikaccidenten

Een prikaccident op het werk wordt in principe afgehandeld door de arbodienst. De GGD is vangnet als een slachtoffer nergens anders terecht kan. Het risico wordt ingeschat op basis van de aard van het accident, de immuunstatus van het slachtoffer en de kans dat de bron besmettelijk is. Zie voor meer informatie: Samenvatting Landelijke Richtlijn Prikaccidenten 2019.

Goed om te weten: de (dienstdoende) arts van de GGD is 24 uur per dag bereikbaar voor advies op telefoonnummer: 088-1447126, buiten kantooruren via de meldkamer Oost-Nederland, telefoonnummer: 088 – 061 16 72.

Seksaccidenten

Bij een seksaccident, zoals een verkrachting of een afgegleden condoom, is een snelle afhandeling essentieel. Het betreft oraal, vaginaal en/of anaal seksueel contact, bij zowel vrouwen als mannen, dat korter dan 8 dagen geleden heeft plaatsgevonden. Binnen dit tijdsbestek kunnen er nog preventieve maatregelen genomen worden.
Zie voor meer informatie: Samenvatting Richtlijn Seksaccidenten 2020.

Wat te doen als eerstelijnshulpverlener na een seksaccident?

  • Bij verwondingen die buiten zijn opgelopen: denk ook aan een tetanusvaccinatie.
  • Bij onvrijwillige seks: verwijs direct door naar het Centrum Seksueel Geweld (CSG) als het slachtoffer dit wil, via het landelijke telefoonnummer: 0800 – 0188.
    Of bel direct het regionale nummer: 024-3614180. Doe geen verder onderzoek in verband met vervuiling van mogelijke sporen.
  • Als er geen reden is om naar het CSG te verwijzen: overleg of verwijs naar het team Seksuele Gezondheid van GGD Gelderland-Zuid op telefoonnummer: 088 – 144 7204.
  • Buiten kantooruren kunt u overleggen met de (dienstdoende) arts van de GGD via de meldkamer óf rechtstreeks overleggen met de internist-infectioloog (via de SEH) van een ziekenhuis met hiv-behandelcentrum (in Gelderland zijn dit het Radboudumc in Nijmegen en het Rijnstate Ziekenhuis in Arnhem).


Afhandeling seksaccident

Het risico op besmetting en zwangerschap wordt ingeschat. Hiervoor wordt de aard van het incident uitgevraagd. Indien mogelijk wordt de hiv-, HBV- én soa-status van zowel de blootgestelde als de bron achterhaald. Als er sprake is van een reëel risico op transmissie van hiv en/of HBV volgen de preventieve maatregelen:

  • PEP (behandeling van vier weken met hiv-remmers). Deze moet bij voorkeur binnen twee uur gestart worden, uiterlijk tot 72 uur na het accident. Bij de GGD zelf wordt geen PEP voorgeschreven, hiervoor wordt verwezen naar een hiv-behandelcentrum.
  • Post-expositie-vaccinatie tegen hepatitis B wordt het liefst binnen 24 uur en uiterlijk op dag 7 na het accident gegeven. Indien een hepatitis B vaccinatie serie wordt afgemaakt, beschermt dit ook tegen blootstelling in de toekomst.